Međunarodni tim istraživača otkrio je da se prije oko 40 miliona godina dogodio period izuzetno sporog preokretanja Zemljinog magnetnog polja, što otvara nova pitanja o tome koliko dugo ti procesi zaista traju i kakve bi posljedice mogao imati naredni preokret.
Prema dosadašnjim saznanjima, promjene polariteta magnetnog polja dešavaju se relativno redovno na geološkoj vremenskoj skali. U posljednjih 170 miliona godina zabilježeno je oko 540 preokreta, a smatra se da se ovaj proces odvija već milijardama godina.
Ipak, prije 40 miliona godina situacija je bila drugačija. Jedan preokret iz tog perioda trajao je oko 18.000 godina, dok je drugi potrajao najmanje 70.000 godina, što je znatno duže od uobičajenih približno 10.000 godina koje se često smatraju normom.
“Ovo otkriće je razotkrilo izuzetno produžen proces preokreta, dovodeći u pitanje konvencionalno razumijevanje i ostavivši nas iskreno zapanjenima”, napisao je vodeći autor i paleomagnetičar Yuhji Yamamoto sa Univerziteta Kochi u Japanu.
“Varijabilnost trajanja preokreta otkrivena ovom studijom odražava unutrašnja dinamička svojstva Zemljinog geodinama i pruža empirijski dokaz da geomagnetni preokreti mogu trajati znatno duže od široko prihvaćenih 10.000 godina”, dodao je.
Istraživači su analizirali jezgro sedimenta izvučeno s lokacije uz obalu Newfoundlanda u sjevernom Atlantiku. Magnetni signali zabilježeni u sitnim kristalima unutar tih slojeva otkrivaju smjer Zemljinog magnetnog polja kroz ogromne vremenske periode.
Posebna pažnja posvećena je sloju debljine osam metara, koji potiče iz eocena. U tom dijelu zabilježena je jasna promjena polariteta, ali na znatno većem dijelu jezgra nego što se očekivalo.
Otkrivena su dva preokreta magnetnog polja, jedan u trajanju od oko 18.000 godina i drugi koji je trajao 70.000 godina. Kompjuterski modeli sugeriraju da bi slični događaji u nekim slučajevima mogli trajati i do 130.000 godina, iako takav slučaj još nije zabilježen u geološkim zapisima.
Preokreti su rezultat promjena u Zemljinoj tečnoj vanjskoj jezgri, sastavljenoj od željeza i nikla, debeloj oko 2.200 kilometara. Iako je ova jezgra stalno u pokretu, povremeno postaje dovoljno nestabilna da magnetni polovi zamijene mjesta.
Tokom takvog procesa planeta se ne naginje, ali magnetni sjever postaje magnetni jug i obrnuto, što bi značilo da bi kompas nakon dugog perioda “zbunjenosti” pokazivao suprotan smjer.
Novoidentifikovani preokreti nisu bili samo dugotrajni, već i složeniji nego što se očekivalo. Zabilježeni su višestruki “povratni udari”, situacije u kojima je magnetno polje pokazivalo kolebanje prije konačne promjene smjera. Sličan obrazac zabilježen je i tokom posljednjeg poznatog preokreta, Brunhes Matuyama, koji se dogodio prije oko 775.000 godina.
“Pojava višestrukih povratnih faza nije bez presedana: takvo ponašanje je zabilježeno i kod Brunhes Matuyama preokreta”, naveli su istraživači.
“Predlažemo da bi to moglo biti češće nego što se misli i da su promjene polariteta inherentno kompleksni, ako ne i donekle haotični događaji.”
Studija iz 2019. godine pokazala je da je Brunhes Matuyama preokret trajao oko 22.000 godina, što dodatno podupire ideju da dugotrajni preokreti možda nisu izuzetak.
Tokom preokreta magnetnog polja Zemlja ima znatno slabiju zaštitu od zračenja i geomagnetnih aktivnosti iz svemira. Ukoliko bi takva izloženost trajala desetinama hiljada godina duže nego što se ranije pretpostavljalo, to bi moglo imati posljedice na životinjske vrste i klimatske sisteme, iako su potrebna dodatna istraživanja kako bi se precizno utvrdili efekti.
“U suštini, to znači da posebno više geografske širine, ali i cijela planeta, mogu biti izložene većim stopama i dužem trajanju kosmičkog zračenja”, rekao je paleomagnetičar Peter Lippert sa Univerziteta Utah, a prenosi Science Alert.
“Stoga je logično očekivati veće stope genetskih mutacija. Mogla bi se desiti i erozija atmosfere.”
Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu Communications Earth & Environment.
